1. Εισαγωγή στη βιοηθική - κοινή ηθική και υγεία............................. 3
2. Εισαγωγή............................................................................................................... 3
3. Ηθική φιλοσοφία................................................................................................. 4

Α Προέλευση και ανάγκη....................................................................................... 4

Β. Πρωτογενής και δευτερογενής ηθική φιλοσοφία.............................................. 5

• Θεωρίες ηθικής................................................................................................... 7

1. Ηθική κατάσταση.............................................................................................. 11
2. Βιοηθική και θεωρίες ηθικής............................................................................. 12
3. Ιπποκρατική παράδοση..................................................................................... 17

• Πρινσιπλισμός................................................................................................. 20

Α Κοινή ηθική και αυθεντικότητα του πρινσιπλισμού.......................................... 21

Β. Κοινή ηθική - Η αρχή του σεβασμού της αυτονομίας...................................... 22

1. Η φύση της αυτονομίας.......................................................................... 22

2.0 σεβασμός της αυτονομίας....................................................................... 24

3. Κριτική στην αρχή του σεβασμού της αυτονομίας.................................. 25
4. Η έννοια και δικαιολόγηση της ενημερωμένης συγκατάθεσης............... 25

Γ. Κοινή ηθική - Η αρχή της μη πρόκλησης βλάβης και της ευεργεσίας

(nonmaleficence - beneficence)..................................................................... 34

1. Γενικά..................................................................................................... 34
2. Η αρχή της μη πρόκλησης βλάβης.......................................................... 35
3. Η αρχή της ευεργεσίας........................................................................... 37
4. Ευεργεσία και αρεταϊκή ηθική............................................................... 38
5. Ευεργεσία και πατερναλισμός................................................................ 42

Δ. Αρχή της δικαιοσύνης...................................................................................... 43

1. Χαρακτηριστικά της δικαιοσύνης........................................................... 44
2. Το διανεμητικό έργο της δικαιοσύνης και η ισότητα.............................. 47
3. Δίκαιη ευκαιρία...................................................................................... 50

VII. Καταληκτικά σχόλια........................................................................................... 52

Μέρος Β': Το δικαίωμα στην υγεία και άλλα δικαιώματα των ασθενών... 53

2. Ο σεβασμός της αξιοπρέπειας του ανθρώπου στους τομείς της υγείας 55
3. Εισαγωγή............................................................................................................. 55
4. Ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του σεβασμού

της αξιοπρέπειας του ανθρώπου................................................................................................................................... 56

• Τα κείμενα αναφοράς του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών............................... 59

Α. Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου................................................................................................................................... 59

Β. Διεθνές Σύμφωνο για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα................................................................................................................................... 61

Γ. Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα................................................................................................................................... 62

Δ. Το Καταστατικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.................................... 65

1. Τα κείμενα αναφοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης........................................ 67

Α. Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών........................................................................ 67

1. Η Εφαρμογή της ΕΣΔΑ στην Κύπρο....................................................... 69
2. Δυνατότητα κρατικής επέμβασης 70
3. Η εφαρμογή της ΕΣΔΑ σε σχέση με την υγεία........................................ 74
4. Δυνατότητα κρατικού περιορισμού και επέμβασης σε ανθρώπινα δικαιώματα

στο πλαίσιο της υγείας............................................................................................... 77

5. Παρέκκλιση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης....................................... 89

Β. Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης..................................................................... 93

Γ. Η Σύμβαση του Οβιέδο ................................................................................... 97

1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η δημόσια υγεία 98

Α. Γενικά.............................................................................................................. 98

Β. Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης............. 103

3. Η προστασία της αξιοπρέπειας του ανθρώπου

κατά την εφαρμογή της υγείας και της ιατρικής................................. 107

1. Εισαγωγή........................................................................................................... 107
2. Η Σύμβαση του Οβιέδο..................................................................................... 109

Α. Η έννοια της συγκατάθεσης.......................................................................... 110

Β. Η ιδιωτική ζωή και το δικαίωμα πληροφόρησης............................................ 111

Γ. Πρόνοιες σχετικές με το ανθρώπινο γονιδίωμα (human genome)................. 112

Δ. Πρόνοιες αναφορικά με την επιστημονική έρευνα........................................ 112

Ε. Πρόνοιες αναφορικά με την αφαίρεση οργάνων και ιστού από ζώντες δότες για σκοπούς μεταμόσχευσης.............................................................................. 113

Στ. Άλλες διατάξεις αναφορικά με την εφαρμογή της Σύμβασης....................... 114

Ζ. Πρόσθετο πρωτόκολλο................................................................................... 115

Η. Ποινές για αδικήματα που προβλέπει η Σύμβαση......................................... 115

• Ο περί Αφαιρέσεων και Μεταμοσχεύσεων Οργάνων Ανθρώπινης Προέλευσης Νόμος,

Ν. 127(Ι)/2012 ................................................................................................... 115

Α. Αφαιρέσεις εκ ζώντων δοτών......................................................................... 117

Β. Αφαιρέσεις εκ πτωματικών δοτών................................................................. 118

1. Ο περί Προτύπων Ποιότητας και Ασφάλειας (Δωρεά, Προμήθεια, Έλεγχος,

Επεξεργασία, Συντήρηση, Αποθήκευση και Διανομή) Ανθρώπινων Ιστών, Κυττάρων και Παραγώγων Προϊόντων Νόμος, Ν. 187(Ι)/2007......................... 121

1. Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου............................................................... 121

Α. Ίδρυση........................................................................................................... 121

Β. Αρμοδιότητες της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου.............................. 121

Γ. Κώδικες πρακτικής......................................................................................... 124

4. Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ασθενών............................ 127
5. Εισαγωγή........................................................................................................... 128

1. Ο περί της Κατοχύρωσης και της Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών

Νόμος του 2005, Ν. 1(Ι)/2005, ως έχει τροποποιηθεί μέχρι σήμερα................. 129

Α. Ερμηνεία........................................................................................................ 130

Β. Ο σκοπός του νόμου....................................................................................... 130

• Δικαιώματα που αποτέλεσαν ειδικά το αντικείμενο της νομοθεσίας............... 131

Α. Δικαίωμα σε φροντίδα υγείας - άρθρο 4........................................................ 131

Β. Δικαίωμα σε αξιοπρεπή μεταχείριση κατά την παροχή φροντίδας υγείας - άρθρο 5... 132

Γ. Δικαίωμα σε προσβάσιμες υπηρεσίες υγείας - άρθρο 6................................. 132

Δ. Δικαίωμα σε ισότιμη παροχή φροντίδας υγείας

• Απαγόρευση δυσμενούς διάκρισης - άρθρο 7......................................... 132

Ε. Δικαίωμα σε επείγουσα παροχή φροντίδας υγείας - Επείγον ιατρικό περιστατικό ή κατάσταση σοβαρού κινδύνου - άρθρο 8.............................. 132

Στ. Δικαίωμα σε επείγουσα εξέταση, παραπομπή σε αρμόδιο παροχέα

• Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών - άρθρο 9...................................... 133

Ζ. Δικαίωμα σε ολοκληρωμένη πληροφόρηση - άρθρο 10.................................. 133

Η. Δικαίωμα ενημερωμένης συγκατάθεσης - άρθρο 11...................................... 133

Θ. Φροντίδα υγείας χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενούς - άρθρο 13............... 134

14. Συμμετοχή του ασθενούς σε επιστημονική έρευνα ή πειραματική θεραπεία - άρθρο 14...................................................................................................... 134

ΙΑ. Εμπιστευτικότητα - άρθρο 15....................................................................... 135

16. Προστασία της ιδιωτικής ζωής του ασθενούς - άρθρο 16............................. 136

ΙΓ. Τήρηση ιατρικών αρχείων - άρθρο 17........................................................... 136

ΙΔ. Δικαίωμα ασθενούς αναφορικά με τα ιατρικά αρχεία - άρθρο 18................ 136

ΙΕ. Δικαίωμα εκπροσώπησης - άρθρο 19............................................................ 137

1. Μηχανισμός ελέγχου....................................................................................... 137

Α. Λειτουργός δικαιωμάτων των ασθενών......................................................... 137

Β. Επιτροπή εξέτασης παραπόνων..................................................................... 138

Γ. Ποινικά αδικήματα........................................................................................ 139

1. Κριτική............................................................................................................ 140
2. Ο περί της Εφαρμογής των Δικαιωμάτων των Ασθενών στο πλαίσιο της

Διασυνοριακής Υγειονομικής Περίθαλψης Νόμος του 2013, Ν. 149(Ι)/2013..... 141

Α. Σκοπός και τομείς εφαρμογής του νόμου....................................................... 141

Β. Αρμόδια αρχή και εθνικό σημείο επαφής (ΕΣΕ)............................................ 142

Γ. Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος μέλος θεραπείας....................................... 144

Δ. Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος μέλος ασφάλισης...................................... 145

Ε. Επιστροφή εξόδων......................................................................................... 147

Στ. Συνεργασία για την υγειονομική περίθαλψη................................................ 151

Ζ. Προϋποθέσεις αναγνώρισης συνταγών.......................................................... 152

Η. Κέντρα αριστείας.......................................................................................... 152

Θ. Ηλεκτρονική υγεία........................................................................................ 153

1. Συνεργασία για την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας............................ 153

ΙΑ. Σπάνιες νόσοι............................................................................................... 153

VIL Το Δικαίωμα στην υγεία και οι ανήλικοι........................................................... 154

Α. Η Σύμβαση περί των Δικαιωμάτων του Παιδιού του 1989............................ 154

Β. Οι πρόνοιες του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου............................ 155

Γ. Η σχετική με την υγεία των ανηλίκων ερμηνεία των προνοιών του νόμου................................................................................................................................. 157

VIIL Η αυτονομία των ασθενών και το κοινοδίκαιο................................................................................................................................. 163

Α. Γενικά............................................................................................................ 163

Β. Τα εμπλεκόμενα δικαιώματα ........................................................................ 163

Γ. Η ικανότητα των ενηλίκων............................................................................. 166

Δ. Παράγοντες που αλλοιώνουν την ικανότητα................................................. 166

Ε. Έκτακτη ανάγκη............................................................................................ 167

Στ. Κρατική παρέμβαση..................................................................................... 167

Ζ. Μικρά παιδιά................................................................................................. 169

Η. Εκ των προτέρων οδηγίες άρνησης θεραπείας.............................................. 171

Θ. Συμπεράσματα............................................................................................... 172

Μέρος Γ': Σύστημα Υγείας....................................................... 175

5. Η Οργάνωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.................... 177
6. Εισαγωγή........................................................................................................... 178
7. Τμήμα Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Υγείας......................................... 178

• Φαρμακευτικές Υπηρεσίες.............................................................................. 179

1. Οδοντιατρικές Υπηρεσίες............................................................................... 180
2. Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.............................................................................. 181
3. Το Κρατικό Χημείο.......................................................................................... 182

• Νοσηλευτικές Υπηρεσίες............................................................................... 183

VIIL Ο περί Ιατρικών Ιδρυμάτων και Υπηρεσιών Νόμος, Ν. 40(Ι)/1978................. 183

1. Οι περί Κυβερνητικών Ιατρικών Ιδρυμάτων και Υπηρεσιών

Γενικοί Κανονισμοί2000-2019.......................................................................... 184

1. Σχέδιο παροχής οικονομικής αρωγής για υπηρεσίες υγείας

που δεν προσφέρονται στον Δημόσιο Τομέα..................................................... 185

Α. Πρόσωπα που καλύπτονται........................................................................... 185

Β. Κριτήρια ....................................................................................................... 185

Γ. Αρμοδιότητα για έγκριση αποστολής ασθενών σε ιατρικά κέντρα του ιδιωτικού τομέα ή στο εξωτερικό................................................................................. 186

Δ. Σύναψη συμφωνιών για την παροχή υπηρεσιών υγείας με ιατρικά κέντρα στην Κύπρο και στο εξωτερικό ............................................................................ 186

Ε. Παραπομπή ασθενών σε Επιτροπή Ειδικών Ιατρών..................................... 186

Στ. Διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής............................................................. 186

Ζ. Έκθεση της Επιτροπής Ειδικών Ιατρών......................................................... 187

Η. Κάλυψη περιπτώσεων εκ των υστέρων......................................................... 187

Θ. Παραπομπή αιτημάτων στο Αναθεωρητικό Ιατρικό Συμβούλιο................... 188

1. Οικονομικά ζητήματα.................................................................................. 188

ΙΑ. Πρόσωπα για τα οποία δεν ισχύουν οικονομικά κριτήρια................................................................................................................................. 189

1. Κάλυψη εξόδων διακίνησης και διαμονής.................................................... 190

ΙΓ. Ανώτατο ποσό εξόδων.................................................................................. 190

ΙΔ. Μεταφορά σορών αποθανόντων.................................................................. 190

1. Ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας 191

Α. Σκοπός του Οργανισμού και αρμοδιότητες.................................................... 191

Β. Κήρυξη δημόσιων νοσηλευτηρίων και μεταφορά περιουσιακών στοιχείων................................................................................................................................. 194

Γ. Γενικός Διευθυντής και διευθυντική ομάδα................................................... 194

Δ. Σύσταση επιστημονικού συμβουλίου στον Οργανισμό

και διορισμός Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου............................................. 195

Ε. Έσοδα και πόροι του Οργανισμού................................................................. 196

Στ. Καθορισμός διευθύνσεων Οργανισμού και διορισμός επιστημονικών επιτροπών

στα δημόσια νοσηλευτήρια.......................................................................... 197

1. Στελέχωση Οργανισμού............................................................................... 197

ΙΑ. Ποινική ευθύνη............................................................................................ 200

• Ιδιωτικά νοσηλευτήρια ................................................................................. 200

Α. Εισαγωγή...................................................................................................... 200

Β. Έλεγχος και εποπτεία.................................................................................... 201

Γ. Αίτηση για ίδρυση και λειτουργία.................................................................. 203

Δ. Γενικές υποχρεώσεις ιδιωτικών νοσηλευτηρίων........................................... 205

Ε. Ποινικές διατάξεις......................................................................................... 205

Στ. Έκδοση κανονισμών.................................................................................... 206

• Ιδιωτικά κλινικά εργαστήρια....................................................................... 206

Α. Εισαγωγή...................................................................................................... 206

Β. Συμβούλιο κλινικών εργαστηρίων................................................................. 206

Γ. Λειτουργία κλινικών εργαστηρίων................................................................. 207

Δ. Διευθυντής κλινικών εργαστηρίων................................................................ 207

Ε. Καθορισμός τομέων εργασίας εργαστηρίου.................................................. 209

Στ. Νομοθετικές υποχρεώσεις κλινικού εργαστηρίου........................................ 209

Ζ. Ποινικά αδικήματα........................................................................................ 210

Η. Κανονισμοί.................................................................................................... 210

• Νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα υγείας......................................... 211

1. Ο περί Λοιμοκαθάρσεως Νόμος (Κεφ. 260)................................................. 213
2. Γενικό Σύστημα Υγείας................................................................. 217
3. Εισαγωγή........................................................................................................... 217
4. Ο περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμος 2001, ως έχει τροποποιηθεί 219

• Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας...................................................................... 220

1. Σύστημα Υγείας και Ταμείο............................................................................. 221
2. Δικαιούχοι....................................................................................................... 223
3. Οργάνωση της παροχής ιατροφαρμακευτικής φροντίδας.............................. 224

VIL Επίτροπος Εποπτείας....................................................................................... 238

• Νεοσυσταθέντα σώματα.............................................................................. 243

1. Προστασία δεδομένωνπροσωπικού χαρακτήρα και εχεμύθεια................... 243
2. Λοιπές διατάξεις............................................................................................. 244
3. Ποινικά αδικήματα, διώξεις και συναφή θέματα............................................ 244

• Κατοχύρωση ιδιοκτησίας των δημόσιων νοσηλευτηρίων.............................. 247

Μέρος Δ': Αμέλεια ................................................................. 249

7. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας.................................................. 251
8. Εισαγωγή - Δίκαιο των αστικών αδικημάτων.................................................... 252

Α. Κωδικοποίηση γενικών χαρακτηριστικών του δικαίου των αστικών αδικημάτων, το κοινοδίκαιο και η εφαρμογή του στην Κύπρο.................... 252

Β. Έννοιες και ορολογία.................................................................................... 255

1. Δικαίωμα απαίτησης............................................................................. 255
2. Δικαιοδοσία δικαστηρίου..................................................................... 258
3. Συναδικοπραγήσαντες.......................................................................... 259
4. Εκπροστήσεως ευθύνη προσώπου....................................................... 260
5. Βάρος απόδειξης................................................................................... 261
6. Απόδειξη γεγονότων και βάρος απόδειξης........................................... 262
7. Περίοδος παραγραφής αστικών αδικημάτων....................................... 264
8. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (the Tort of Negligence) 265
9. Ευθύνη και υπευθυνότητα............................................................................. 265

Β. Νομοθεσία..................................................................................................... 265

Γ. Συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας................................................................................................................................. 266

• Ύπαρξη νομικά οφειλόμενου καθήκοντος επιμέλειας..................................... 267

Α. Γενικά............................................................................................................ 267

Β. Το καθήκον επιμέλειας στους τομείς της υγείας............................................ 270

Γ. Το καθήκον επιμέλειας των νοσηλευτηρίων και των υπεύθυνων δημόσιων αρχών

για νοσηλευτικά ιδρύματα........................................................................... 274

1. Πρωτογενές καθήκον επιμέλειας.......................................................... 274
2. Εκ προστήσεως ευθύνη......................................................................... 275
3. Παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας.......................................................... 275

Α. Γενικά............................................................................................................ 275

Β. Οι αρχές και τα κριτήρια διαπίστωσης της παράβασης καθήκοντος............. 276

1. Ιστορική αναδρομή............................................................................... 276
2. Το κριτήριο στην υπόθεση Bolam......................................................... 278

3.0 κανόνας της Bolitho.............................................................................. 279

4. Η οριοθέτηση του πλαισίου από τη Montgomeiy................................. 283

Γ. Παράβαση καθήκοντος και οφειλόμενη προειδοποίηση............................... 285

Δ. Ειδικές περιπτώσεις παράβασης καθήκοντος επιμέλειας στην υγεία................................................................................................................................. 292

1. Διατήρηση αρχείων διαβούλευσης με ασθενή...................................... 292
2. Παράλειψη διενέργειας δέουσας ή έγκαιρης παραπομπής.................. 293
3. Παράλειψη ορθής διάγνωσης ή παράλειψη ή λάθος

κατά το στάδιο της παροχής φροντίδας ή της επέμβασης................................................................................................................................. 293

4. Παράλειψη παρακολούθησης του ασθενούς ή παροχής δέουσας

μετεγχειρητικής φροντίδας................................................................... 297

5. Απόσυρση ανενεργού θεραπευτικής αγωγής....................................... 298
6. Παράβαση μπορεί να διαπραχθεί από οποιονδήποτε επαγγελματία υγείας

ή εμπλεκόμενο στη φροντίδα τσυ ασθενούς......................................... 299

Ε. Παράβαση καθήκοντος επιμέλειας από νοσηλευτήρια και αρχές υπεύθυνες για τη διαχείριση νοσηλευτηρίων...................................................................... 301

1. Ζημιογόνο αποτέλεσμα και αιτιώδης συνάφεια της παράβασης

με το ζημιογόνο αποτέλεσμα............................................................................. 304

Α. Οι υποθέσεις Hotson και Gregg ................................................................... 307

Β. Η υπόθεση Bailey.......................................................................................... 309

Γ. Η υπόθεση Wright.......................................................................................... 311

Δ. Αιτιώδης συνάφεια και παράβαση παροχής δέουσας προειδοποίησης......... 314

Ε. Η νομική αρχή Novus Actus Interveniens..................................................... 318

Στ. Δυνατότητα εφαρμογής της αρχής Res Ipsa Loquitor................................................................................................................................. 320

1. Το τριπλό κριτήριο της Caparo 321

• Συντρέχουσα αμέλεια 324
• Αξίωση για αμελώς εκτελεσθείσα στείρωση, έκτρωση, αφαίρεση σπερματικού πόρου .. 326

1. Αξίωση αναφορικά με περιπτώσεις Diminished or Wrongful Life............... 328
2. Ελαττωματικά προϊόντα................................................................................. 333
3. Ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης................................................................ 335
4. Η ποινική αμέλεια και οι απερίσκεπτες πράξεις.......................... 337
5. Εισαγωγή στο ποινικό δίκαιο............................................................................. 337

Α. Κωδικοποίηση γενικών χαρακτηριστικών του δικαίου των ποινικών αδικημάτων, το κοινοδίκαιο και η εφαρμογή του στην Κύπρο.................... 337

Β. Έννοιες και ορολογία.................................................................................... 338

1. Ποινικό δίκαιο...................................................................................... 338
2. Ποινικό αδίκημα vs αστικό αδίκημα..................................................... 341
3. Actus Reus και Mens Rea...................................................................... 343
4. Ποινική υπόθεση.................................................................................. 344
5. Συμμετοχή σε αδικήματα - αυτουργοί - συναυτουργοί......................... 348
6. Τεκμήριο αθωότητας και το βάρος απόδειξης...................................... 351
7. Ποινικοί νόμοι...................................................................................... 353
8. Δικαίωμα ιδιωτικής δίωξης................................................................... 354
9. Ποινική αμέλεια και αλόγιστες/απερίσκεπτες πράξεις.................................... 361

Α. Ποινική αμέλεια στους τομείς υγείας............................................................. 361

Β. Άρθρα 205 (2), 210 και 211 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154.......................... 361

1. Η αντικειμενική υπόσταση των άρθρων 205(2) και 210,

ποινική ευθύνη από παράλειψη (omission).......................................... 363

2. Οι αρχές της R vAdomako 368
3. Η υποκειμενική υπόσταση των άρθρων 205(2) και 210....................... 379

Γ. Το άρθρο 210 του Ποινικού Κώδικα................................................................................................................................. 392

Δ. Το άρθρο 236 τσυ Ποινικού Κώδικα.............................................................. 395

Ε. Τα άρθρα 224 και 225 του Ποινικού Κώδικα................................................. 397

Μέρος Ε'............................................................................... 401

9. Ο θανατικός ανακριτής................................................................ 403
10. Εισαγωγή και ιστορική αναδρομή..................................................................... 403
11. Οι νομοθετικές πρόνοιες.................................................................................. 405

Α. Ποιοι διεξάγουν θανατικές ανακρίσεις......................................................... 405

Β. Πότε διεξάγεται θανατική ανάκριση............................................................. 405

Γ. Εξουσίες θανατικού ανακριτή........................................................................ 407

Δ. Διαδικασία θανατικής ανάκρισης................................................................. 408

Ε. Έκδοση πορίσματος θανατικού ανακριτή...................................................... 411

Στ. Οι αρμοδιότητες του Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου........................... 411

• Η νομολογιακή αντιμετώπιση της θανατικής ανάκρισης................................ 412

Α. Ο ρόλος και σκοπός της θανατικής ανάκρισης............................................... 412

Β. Ο σκοπός της θανατικής ανάκρισης υπό το πρίσμα του άρθρου 2

της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου............................ 416

Γ. Διαδικασία θανατικής ανάκρισης.................................................................. 425

1. Η διαδικασία........................................................................................ 425
2. Η μαρτυρία........................................................................................... 426

Δ. Το πόρισμα θανατικού ανακριτή................................................................... 432

Ε. Αναφορά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις πορίσματος/συμπεράσματος........ 436

1. Η Υπόθεση Nicolaou ν Cyprus....................................................................... 455

Μέρος ΣΤ'............................................................................. 461

10. Μολυσματικά νοσήματα............................................................. 463
11. Εισαγωγή.............................................................................................................. 463
12. Φύση και αντιμετώπιση μολυσματικών νοσημάτων....................................... 465

Α. Χαρακτηριστικά μολυσματικών νοσημάτων ................................................ 465

1. Μεταδοτικότητα .................................................................................. 465
2. Δυνατότητα πρόκλησης επιδημίας - πανδημίας................................... 466

Β. Τα μέτρα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη και προστασία................................................................................................................................. 467

1. Η δήλωση των νοσημάτων και η επιδημιολογική παρατήρηση............ 467
2. Εμβολιασμός......................................................................................... 468
3. Περιορισμός.......................................................................................... 471

• Πρωτοβουλία στο διεθνές πεδίο...................................................................... 471

Α. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός 471

Β. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων................................................................................................................................. 472

1. Ρύθμιση εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας................................................... 476
2. Η διαχείριση της πανδημίας COVID-19 479
3. Μολυσματικές ασθένειες και ανθρώπινα δικαιώματα 487

Α. Γενικά................................................................................................................................. 487

Β. Η δυνατότητα επέμβασης του κράτους στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα

και τις ελευθερίες προς περιορισμό μετάδοσης μολυσματικών νοσημάτων 489

Γ. Η περίπτωση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης......................................... 497

• Ποινικό Δίκαιο και μολυσματικές ασθένειες................................................. 497

Α. Οι περί Λοιμοκαθάρσεως Κανονισμοί............................................................ 497

Β. Αμέλεια για τη διάδοση νόσων επικίνδυνων για τη ζωή

(άρθρο 190 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 153)............................................... 499

Γ. Πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης............................................................ 507

VIIL Αστική αμέλεια και μολυσματικά νοσήματα................................................................................................................................. 514

Α. Καθήκον επιμέλειας του φορέα..................................................................... 514

Β. Το καθήκον επιμέλειας επαγγελματιών υγείας προς ασθενείς................................................................................................................................. 518

Γ. Το καθήκον επιμέλειας των επαγγελματιών υγείας προς τρίτα πρόσωπα................................................................................................................................. 521

Μέρος Ζ':

Εξειδικευμένα θέματα υγείας............................................................................................ 529

11. Η ρύθμιση της γέννησης και άλλων σχετικά με αυτή θεμάτων 531
12. Εισαγωγή .......................................................................................................... 531
13. Εμπλεκόμενα συμφέροντα............................................................................... 532

Α. Τα συμφέροντα του εμβρύου - Το δικαίωμα στη ζωή................................................................................................................................. 532

Β. Τα συμφέροντα της μητέρας......................................................................... 533

Γ. Τα συμφέροντα του κράτους......................................................................... 533

• Το δικαίωμα στη ζωή στην Κύπρο 534

1. Ερμηνεία του δικαιώματος στη ζωή................................................................ 535
2. Ποινική ρύθμιση αμβλώσεων......................................................................... 539

Α. Εκ προθέσεως πρόκληση άμβλωσης............................................................. 539

Β. Απόκρυψη τοκετού........................................................................................ 542

Γ. Αυτουργοί και συνεργοί................................................................................. 542

1. Καταληκτικά σχόλια ....................................................................................... 543
2. Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή.................................. 545
3. Εισαγωγή........................................................................................................... 545
4. Συμβούλιο Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής................................... 546

• Αρχές που διέπουν την Ιατρικώς Υποβοηθσύμενη Αναπαραγωγή.................. 547

1. Μέθοδοι και προϋποθέσεις εφαρμογής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής 548
2. Διάθεση γαμετών............................................................................................ 555
3. Δότες............................................................................................................... 558

• Διακίνηση ανθρώπινου αναπαραγωγικού ιστού, γαμέτη ή εμβρύου............. 559
• Μονάδες Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και ιδρύματα ιστών 559

1. Εφαρμογή συστήματος ελέγχου και επιθεωρήσεων..................................... 561
2. Κυρώσεις......................................................................................................... 565
3. Ευθανασία, υποβοηθσύμενη αυτοκτονία και ανακουφιστική φροντίδα

— ο αθεράπευτα ασθενής................................................................... 571

1. Εισαγωγή........................................................................................................... 571
2. Ιστορική αναδρομή.......................................................................................... 572

• Επιτακτικά ερωτήματα................................................................................... 574

1. Πότε ένα πρόσωπο θεωρείται νεκρό............................................................... 575
2. Ορισμοί περιπτώσεων πράξεων και παραλείψεων που επιφέρουν ή αφήνουν τον θάνατο να

επέλθει............................................................................................................... 577

1. Η ευθανασία και το ΕΛΛΑ................................................................................ 578
2. Ποινικά αδικήματα......................................................................................... 580

• Ανακουφιστική Φροντίδα και Ανακουφιστική Ιατρική................................. 582

14. Ψυχιατρική νοσηλεία................................................................. 585
15. Εισαγωγή .......................................................................................................... 585
16. Ιστορική αναδρομή της ψυχιατρικής περίθαλψης στην Κύπρο....................... 585

• Νομοθετικό πλαίσιο........................................................................................ 587

1. Έννοιες και ερμηνεία..................................................................................... 588
2. Επιτροπή εποπτείας και προστασίας δικαιωμάτων ψυχικά ασθενών............ 589
3. Προσωπικοί αντιπρόσωποι............................................................................. 590

• Προαιρετική και υποχρεωτική νοσηλεία....................................................... 590

Α. Προαιρετική νοσηλεία................................................................................... 591

Β. Υποχρεωτική νοσηλεία.................................................................................. 591

Γ. Μετατροπή προαιρετικής νοσηλείας σε υποχρεωτική................................... 593

νίΠ. Τερματισμός νοσηλείας.................................................................................... 593

1. Άδειες εξόδου.................................................................................................. 594
2. Συγκατάθεση για παρεμβατικές θεραπείες.................................................... 594
3. Αδικήματα...................................................................................................... 595

• Ειδικοί περιορισμοί στα δικαιώματα ασθενών ............................................. 596
• Διάταγμα έρευνας και μεταφοράς ασθενών σε κέντρα................................ 597
• Ασθενείς που διαταράσσουν τη δημόσια τάξη............................................. 597

1. Μεταφορά φυλακισμένου ασθενούς σε κέντρο............................................ 597

• Έκδοση διατάγματος ψυχιατρικής νοσηλείας καταδικασθέντος................. 598

Ευρετήριο........................................................................................... 599

Αναφορές................................................................................................................. 599

Νομικά Κείμενα....................................................................................................... 612

Κυπριακή Νομοθεσία............................................................................................... 615

Νόμοι ................................................................................................................ 616

Κανονισμοί, Αποφάσεις και Διατάγματα........................................................... 617

Νομολογία................................................................................................................ 617

Αποφάσεις Κυπριακών Δικαστηρίων................................................................. 617

Αποφάσεις Δικαστηρίων Ηνωμένου Βασιλείου ................................................ 622

Αποφάσεις ΕΛΛΑ ............................................................................................. 629

Αποφάσεις Δικαστηρίων Ευρωπαϊκής Ένωσης................................................. 632

Αποφάσεις Δικαστηρίων ΗΠΑ.......................................................................... 632

Αποφάσεις Δικαστηρίων Καναδά...................................................................... 634

Αποφάσεις Δικαστηρίων Αυστραλίας................................................................ 634

Αποφάσεις Δικαστηρίων Νέας Ζηλανδίας......................................................... 634

Αποφάσεις Δικαστηρίων Σιγκαπούρης............................................................. 635

Αποφάσεις Ινδικών Δικαστηρίων...................................................................... 635

Αποφάσεις Δικαστηρίων Ιρλανδίας................................................................... 635