Κριτική Βιβλίου από Μαρία Παΐση

Στοιχεία έργου/συντελεστών:
Τίτλος: Μια φορά κι έναν καιρό στην Κύπρο-(Βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα)
Συγγραφέας: Εύα Voss
Εκδόσεις: Ευγνώμων
Μέγεθος Βιβλίου: 339 σελίδες

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:
Η Εύα Voss κατάγεται από τη βορειοδυτική Κύπρο και μετά την προσφυγιά έζησε στα νότια του νησιού. Έχει ως χόμπι τη ζωγραφική, την αγιογραφία, την ποίηση και τη λογοτεχνική αρθρογραφία. Της αρέσει το διάβασμα και το γράψιμο. Εργάζεται ως ξεναγός κάτι το οποίο θεωρεί λειτούργημα εφόσον της δίνει τη δυνατότητα να απολαμβάνει την πατρίδα της.

Λίγα λόγια για την υπόθεση:
Η Μόρφου είναι μια πανέμορφη πόλη της Λευκωσίας η οποία βρίσκεται στα βορειοδυτικά του νησιού. Η συγγραφέας μάς ταξιδεύει στην καθημερινότητα των κατοίκων της πριν την εισβολή του 1974 η οποία σημάδεψε την Κύπρο. Η ιστορία προχωρά γρήγορα αναφερόμενη στις μέρες του πολέμου και συγκεκριμένα σε ένα δεκάχρονο κορίτσι και στις περιπέτειές του. Οι δικοί της, διωκόμενοι από τα όπλα του εχθρού εγκατέλειψαν άρον άρον τα σπίτια τους. Εκείνη, όμως, έμεινε πίσω. Μόνη σε μια πόλη έρημη, κατακτημένη. Έπρεπε να επιβιώσει, να ζήσει, να σωθεί… Στη ζωή της εμφανίστηκαν δυο άνθρωποι από το πουθενά. Τη στιγμή που παντού καραδοκούσε ο εχθρός με τα όπλα παραταγμένα, ένα σχέδιο ετοιμαζόταν με σκοπό την απελευθέρωσή της.

Η άποψή μου…
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε κεφάλαια και το μεγαλύτερο μέρος τους είναι τοποθετημένο στο 1974μ.Χ. Ακολουθεί κυρίως γραμμική αφήγηση. Οι αναδρομές είναι λίγες, τόσες όσες χρειάζεται για να καταλάβει ο αναγνώστης κάποια σημεία. Οι χαρακτήρες αποτελούνται από όλες τις ηλικιακές ομάδες. Το κείμενο είναι γραμμένο στην ελληνική γλώσσα και είναι στολισμένο με μικρές πινελιές στην κυπριακή, αγγλική και τουρκική. Σωστά ο εκδοτικός οίκος φρόντισε να σημειωθούν μεταφράσεις στο κάτω μέρος των σελίδων.
Ωραία τοποθέτηση δίνεται στην εποχή. Παρουσιάζονται οι άσχημες μέρες του πολέμου, η προσφυγιά και η ζωή των εγκλωβισμένων. Ο ρόλος των εισβολέων και των ειρηνευτών.
Στη γραφή της συγγραφέως παρατηρούμε μια δόση λυρικότητας. Υπάρχει ρυθμός, που δείχνει πως θα της πήγαινε και θα της ταίριαζε η ποίηση.
Τώρα, θα αναφερθώ στην ιστορία… Νόμιζα ότι τα έχω ακούσει όλα! Σωστά διαβάσατε. Έτσι νόμιζα μέχρι που διάβασα το βιβλίο, «Μια φορά κι έναν καιρό στην Κύπρο» και άλλαξα γνώμη. Θα σας εξηγήσω τι εννοώ.
Τόσα χρόνια πέρασαν από εκείνο το καταραμένο καλοκαίρι του 1974. Όπου να ΄ναι κλείνουμε μισό αιώνα. Τόσες και τόσες ιστορίες έχουν φτάσει απανωτά στα αφτιά μας που σημάδεψαν παντοτινά την ψυχή μας.
Από τον καιρό που ήμουν μικρή… όντας παιδί προσφύγων, γένους εκτοπισμένης και λαβωμένης οικογένειας με χτυπημένους, αγνοούμενους και άλλα πολλά θεωρούσα πως δεν υπάρχει ιστορία που δεν την έμαθα. Οι δάσκαλοι, τα βιβλία, οι εφημερίδες, οι ταινίες, τα ντοκιμαντέρ μας έχουν μιλήσει για τους βομβαρδισμούς. τους βιασμούς, τις ομαδικές εκτελέσεις… Πόσο σκληρός και βρόμικος είναι ο πόλεμος.
Κανείς δεν τόλμησε μέχρι στιγμής να πει την ιστορία της μικρής Μυρτώς. Και να που επιτέλους η συγγραφέας άνοιξε το στόμα της. Ή καλύτερα… έπιασε χαρτί και μελάνι. Η ιστορία αφορά ένα παιδί που ξεμένει σε μια πόλη φάντασμα. Αυτή η πληροφορία από μόνη της, αναστατώνει όλο μου το είναι. Υπήρξα κάποτε παιδί… Δεν μπορώ να φανταστώ τι θα έκανα αν ήμουν στη θέση της Μυρτώς. Και σαν ενήλικας δεν θέλω ούτε να το σκέφτομαι πως κάποιο από τα παιδιά μου ή ένα οποιοδήποτε παιδί μένει μόνο του σε μια πόλη όπου ο εχθρός είναι οπλισμένος και έχει άγριες διαθέσεις.
Μέσα από τα μάτια της Μυρτώς η συγγραφέας μας μιλά για εκείνες τις μέρες. Η Μυρτώ πρέπει να επιβιώσει. Να παραμείνει ζωντανή. Να τραφεί και να πιει νερό. Πώς θα ξεφύγει; Πού θα κοιμηθεί το βράδυ; Το επόμενο; Το μεθεπόμενο; Μπορεί ένας ηλικιωμένος άντρας, ο Σάββας να τη βοηθήσει; Και αν ναι, πώς; Θα ανταμώσει μια μέρα τους δικούς της; Είναι εφικτό;
Όλα αυτά μαγειρεύονται με μαεστρία φανερώνοντας χρόνο, τόπο, οσμές και γεύσεις. Ενώπιον του έρωτα δύο ανθρώπων και της αυτοθυσίας τους. Την τρέλα, την απογοήτευση και το πείσμα για τη διεκδίκηση των σπουδαιότερων αρετών. Της αγάπης, της πίστης και της ελευθερίας.
Σας υπενθυμίζω πως η ιστορία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα. Είναι δυνατή και συγκλονιστική. Η αφήγησή έχει γρήγορη ροή και είναι γεμάτη δράση. Την έχω διαβάσει τόσες πολλές φορές που έχασα τον λογαριασμό. Κάθε φορά νιώθω ό,τι και οι ήρωες του βιβλίου. Ταξιδεύω στο μυαλό και στην καρδιά τους… Και ενώ είναι μια θλιβερή ιστορία, δεν πέφτει καθόλου η ψυχολογία μου. Τα γεγονότα παρουσιάζονται κυρίως με τη μορφή της περιπέτειας χωρίς το έργο να είναι καταθλιπτικό.
Ναι, έχω κλάψει σε κάποιες σελίδες. Δεν το μετανιώνω… Αν κλαίμε με βιβλία ρομαντικά, γιατί να μην κλαίμε με βιβλία με αληθινές ιστορίες;
Το αξιοσημείωτο σε αυτό το βιβλίο είναι ότι η αφηγήτρια σχολιάζει και λέει τη γνώμη της, ενίοτε με πλάγιο τρόπο. Αυτή δεν είναι συνηθισμένη τεχνική. Διηγείται σε κάποιον. Στον αναγνώστη προφανώς. Σε εμένα… Σε εσένα… και του απευθύνει ερωτήσεις. Τον βάζει σε σκέψεις.

Κείμενο:
• Ρέουσα γραφή
• Δομημένο σωστά
• Λιτό
• Παραστατικό
• Πλούσιο σε εικόνες
• Φοβερές εκφράσεις
• Συγκινητικό…
Με λίγες λέξεις:
Συγκλονιστικό!
Αγαπημένος ήρωας:
Μυρτώ!

Θετικά στοιχεία:
• Γλαφυρότητα! (Παραστατικότητα!) Δεν βαριέσαι και δεν πλήττεις με τίποτα. Το βιβλίο έχει κυρίως αφηγηματικό χαρακτήρα και είναι εμπλουτισμένο με κάμποσους διαλόγους οι οποίοι δίνουν ζωντάνια στο κείμενο. Οι χαρακτήρες γίνονται πραγματικοί.
• Εκφραστικός πλούτος!
• Ωραία πλασμένοι χαρακτήρες!
Αρνητικά στοιχεία:
Κανένα
Παράπονο:
Κανένα

Συμπεράσματα/Απολογισμός
Δύναμη υπάρχει στον καθένα μας! Φτάνει να την αναζητήσουμε! Ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, το υπόβαθρο...

Επίλογος / Finale
Αυτός που έπρεπε να είναι!
Μου αρέσει όταν στο τέλος ενός βιβλίου υπάρχει δικαίωση. Με όποια μορφή παρουσιάζεται… Κι ας είναι ακόμη μισή η πατρίδα μας…

Ναι ή όχι;
Ναι, ναι, ναι… Χιλιάδες ναι! Διαβάστε το οπωσδήποτε!