Περίληψη:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στή σύγχρονη κατάσταση τῶν πολύμορφων κρίσεων πού διαπερνοῦν τίς κοινωνίες, ἕνα σύνολο συστημάτων λειτουργίας αὐτῶν τῶν κοινωνιῶν τίθενται ὑπό ἀμφισβήτηση. Οἱ κρίσεις μποροῦν νά θεωρηθοῦν τόσο ἀπό ἀρνητική ὅσο καί ἀπό θετική ἄποψη. Ἡ δεύτερη, ἰσχύει στό βαθμό πού ἐπιτρέπει τόν ἐπανασυλλογισμό ἐννοιῶν καί σχημάτων σκέψης. Αὐτή ἡ μέθοδος ἐπερώτησης ἐννοιῶν καί σχημάτων σκέψης, ὀνομάζεται κουλτούρα, καλλιέργεια, πολιτισμός, δηλαδή παιδεία. Παιδεία δέν σημαίνει μόνο κεφαλαιοποίηση γνώσεων, ἀλλά καί μιά διασκεπτική ἀνάλυση κρίσεων, πού ἀπαιτεῖ κριτική σκέψη, προϊόν φυσικά γνώσης.
Γιατί χρειάζεται νά μιλήσουμε γιά παιδεία, τή στιγμή πού κατά τή διάρκεια μιᾶς κρίσης, ὅλος ὁ κόσμος ἐπιδιώκει τήν ἀσφάλεια καί τά πρός τό ζῆν; Κάθε περίοδος κρίσης, εἶναι περίοδος ὅπου τίθενται ὑπό ἀμφισβήτηση τά παραδείγματα ἀξιῶν μιᾶς συγκεκριμένης κοινωνίας, πού μόνο ἡ παιδεία, ἡ κουλτούρα, ἡ καλλιέργεια τῆς συλλογιστικῆς σκέψης πάνω στίς πολιτιστικές ἀξίες, μπορεῖ νά προσφέρει ἀνανεωμένα ἤ καί διαφορετικά παραδείγματα.
Τό ζήτημα τῆς γεωπολιτικῆς τῶν θρησκειῶν εἶναι πρωτόγνωρα ἐπίκαιρο καί χρῄζει ἀναλυτικῆς παρουσίασης, γιατί ἀκριβῶς θέτει σέ ἀμφισβήτηση παραδείγματα ἀξιῶν, ὅπου ἡ παιδεία καλεῖται νά διαδραματίσει τόν ἐποικοδομητικό της ρόλο. Στό συγκεκριμένο δοκίμιο θά καταβληθεῖ προσπάθεια νά προσεγγισθεῖ τό ζήτημα, μέσα ἀπό τίς διακυμάνσεις τῶν σχέσεων τοῦ Ἰσλάμ ἔναντι τοῦ Δυτικοῦ κόσμου καί τῆς Ὀρθοδοξίας. Κάποιες σκέψεις, συλλογισμοί κι’ ἐπισημάνσεις, στίς ὄψεις αὐτοῦ τοῦ χώρου, φαίνονται ἐξαιρετικά ἐνδιαφέρουσες. Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν οἱ ἀναλύσεις καί τοποθετήσεις τοῦ Ἁγίου Νεοφύτου τοῦ Ἐγκλείστου, ὅπου τό δοκίμιο ἐπικεντρώνεται καί ἔχει ὡς βασικό του ἄξονα.
Κατά τήν ἐποχή τοῦ Ἁγίου Νεοφύτου, ὅταν κατέστη ἀναπόφευκτο νά ἔρθουν ἀντιμέτωποι τρόποι πολιτισμικοί ἐντελῶς διαφορετικοί μεταξύ τους, ἔλαβαν χώρα μεγάλες γεωπολιτικές ἀνακατατάξεις καί μεγάλες πολιτικές κρίσεις. Ὁ Ἔγκλειστος Γέρων τῆς Πάφου, ἀντιμετώπισε, μέ μιά ἐσωτερική διεργασία προβληματισμοῦ, τήν πολιτική καί γεωπολιτική αὐτή κρίση, προτείνοντας μάλιστα καί λύση, πού θά διαφανεῖ τό πόσο ἐπίκαιρη εἶναι.
Στήν ἀνάλυση πού ἀκολουθεῖ θά ἐπισημανθοῦν τρία συνεπτυγμένα στάδια στή σύγχρονη ἐποχή. Σέ ἕνα πρῶτο στάδιο θά ἐντοπισθεῖ ἡ ἀφετηρία ἀνάδυσης τοῦ ζητήματος στά νεώτερα χρόνια καί θά ἐξηγηθεῖ γιατί οἱ πολιτικές ἐλίτ τοῦ Δυτικοῦ κόσμου βρέθηκαν ἀπροετοίμαστες νά τό χειριστοῦν. Σέ ἕνα δεύτερο στάδιο θά παρουσιαστοῦν οἱ ἐπίκαιρες σκέψεις τοῦ Ἁγίου Νεοφύτου ἐπί τοῦ θέματος καί σέ ἕνα τρίτο στάδιο θά γίνει ἀναφορά στήν προτεινόμενη λύση τοῦ Ἁγίου γιά τήν κρίση.